Hoe omschrijf je iemand met ASS? Als ‘autist’ of als ‘persoon met autisme’? Is de ene manier fout en de andere goed?
Van mijn autistische vrienden en andere bloggers heb ik beide vormen gehoord. Soms proberen mensen elkaar hierop te verbeteren. Mijn mening is dat beide manieren goed kunnen zijn. Ik zal even uitleggen waarom ik dat denk.
Sommige mensen met ASS beschrijven zichzelf het liefst als ‘persoon met autisme’. De redenering hiervoor heb je misschien al vaker gezien: zij willen niet gedefinieerd worden door hun stoornis of hierop beoordeeld worden, maar op de eerste plaats als hun eigen persoon gezien worden. Een persoon met autisme is immers niet anders of minder dan anderen. Of je nou autisme hebt of niet, je bent altijd je eigen persoon met je eigen persoonlijkheid.
“Ik heb misschien autisme, maar ik ben ook gewoon Martijn.”
Iemand die een voorkeur heeft voor het label ‘persoon met autisme’ heeft misschien de neiging om de term ‘autist’ te zien als denigrerend. Maar ik ken ook een aantal autisten die zichzelf vol trots ‘autist’ noemen. Hoe kan dat dan?
Een ‘autist’ ziet zijn of haar autisme als een onlosmakelijk onderdeel van wie hij of zij is. Voor deze mensen impliceert ‘persoon met autisme’ dat er ergens binnenin ze een ‘persoon’ zit, waar het ‘autisme’ bovenop ligt. Dat hun échte, innerlijke zelf losstaat van autisme. Dat er een ‘geneesmiddel’ zou kunnen bestaan tegen autisme, waardoor ze weer ‘normaal’ worden.
Maar kenmerkend aan autisme is juist dat je anders in elkaar zit, toch? Qua persoonlijkheid, qua denkwijze, qua problemen én talenten. Dan slaat het toch nergens op om te zeggen dat ‘jij’ ook zonder autisme had kunnen bestaan? Dat zou dan niet meer ‘jou’ zijn, maar heel iemand anders. Een ‘autist’ wil zijn bestaan, en zijn unieke plek in de wereld, juist vieren. Precies zoals hij nu is, inclusief elk onderdeel van zichzelf.
Zelf let ik er eerlijk gezegd niet zo op. In mijn blogs en gesprekken gebruik ik beide termen door elkaar. Als de betekenis maar helder is, vind ik het allemaal prima. Natuurlijk, als ik weet dat mijn gesprekspartner een voorkeur heeft, probeer ik die te gebruiken.
Oké, misschien heb ik dan wel één sterke mening: ik vind niet dat een ‘persoon zonder autisme’ een trotse ‘autist’ mag verbeteren op de woorden die hij gebruikt om zichzelf te beschrijven. Wij hebben zelf de controle over hoe wij benaderd willen worden.
Hoe benader jij graag mensen met ASS? Hoe zou je zelf benaderd willen worden?